Wij houden u graag op de hoogte van het laatste nieuws

Benieuwd naar de laatste nieuwtjes over economie, ruimte en de nieuwste technologische ontwikkelingen? Wij zetten het belangrijkste nieuws voor jou op een rij.

Een boek dat begint met de zin “De wereld staat in brand” (nb het boek is uit 2018, de vertaling in het Engels is van najaar 2019) en op de tweede bladzijde uit komt op “Mensen zijn in feite niet veel anders dan wormen” nodigt in ieder geval uit tot verder lezen. In korte hoofdstukjes met een vaak prikkelende en soms wat cryptische inleiding in een kadertje en aan de hand van talloze, vaak interessante feitjes, leidt Rovers de lezer rond in duurzaamheidsland langs de delen, lees thema’s, Planet, People, Practice en Waarde.

Ondertussen komen de vele uitstapjes van de auteur langs en leren we van alles, meestal aan de hand van interessante rekensommetjes. Zoals dat later kinderen krijgen goed is voor het milieu omdat daardoor de generaties opschuiven. Of het vergelijken van de watervoorziening in het oude Rome met het Rome van nu en of de oude wijze van waterdistributie via viaducten en menskracht nu nog soelaas zou kunnen bieden. Het antwoord is overigens nee.

Kernbegrip in het boek is exergie. Die term wordt echter merkwaardig genoeg alleen in een noot uitgelegd en nogal onbegrijpelijk ook: Exergie is reëel (het vermogen iets te veranderen) maar, ‘kwaliteit’ van exergie bestaat in feite niet: de natuur kent geen kwaliteitsoordelen, het is slechts. Als u het snapt … Het kostte mij al moeite het zoals het er staat goed over te typen. Overigens schrijft Rovers toegankelijk, dit is echt een uitzondering in het boek.

In het afsluitende hoofdstuk Waarnaartoe? (waaromaanelkaargeschrevenisonduidelijk) komt de conclusie op basis van een aantal uitgangspunten die langzaam, maar gestadig (je zou bijna schrijven duurzaam), door de 371 bladzijden van het boek heen sijpelen. Waarnaartoe? komt er op neer dat “het eiland aarde” een beperkte hoeveelheid bronnen kent, dus we moeten het hebben van de zon, een onuitputtelijke bron van energie. En van de kringlopen. Hergebruik is de kern. Iets als deelauto’s helpt niet, dat maakt het aantal gereden kilometers niet minder. Het niet toepassen van technologische innovatie helpt ook. Rovers noemt dat exnovatie.  Hergebruik betekent wel een teruggang in welvaart. Om precies te zijn, naar het niveau van de jaren zestig. Daar hebben we de verkeerde afslag genomen, het welvaartsniveau van toen voldoet prima voor nu. We hadden de hippies van die jaren moeten volgen, aldus Rovers.

En welk land is het grote voorbeeld? Cuba. Een land met tevreden en gelukkige mensen, een zeer goede gezondheidszorg en extreem hergebruik. Ja, het voorbeeld van de vele oude auto’s daar komt ook voorbij. Beetje moeilijk dat er geen democratie is, maar ja, dat is niet een echt soepel werkend systeem. En met die revolutie van Castro op Cuba viel het wel mee. Tot zover Rovers.

Cuba had maar geluk. Al begin jaren zestig heeft nota bene Che Guevarra een nationale onderneming voor recuperatie van grondstoffen opgericht, zo meldt Rovers. Guevarra is inderdaad even bureaucraat geweest. Verder valt het wel mee met dat die revolutie in Cuba wel meeviel. Diezelfde Guevarra heeft gek genoeg een heroïsche reputatie en is voor velen een icoon. Terwijl hij een zeer wrede, moorddadige persoonlijkheid was, al voor de revolutie zelfs in eigen kring gevreesd. Hij zag overal verraders en schiep er genoegen in zelf executies uit te voeren. Als gevangenisdirecteur vlak na de revolutie was hij verantwoordelijk voor een schrikbewind. Executies werden vaak uitgevoerd op zijn orders en in zijn aanwezigheid onder gedwongen toekijken van familie. Na zijn korte ministerschap sloeg hij weer aan het vechten, buiten Cuba.

Rovers worstelt met het dilemma tussen de volgens hem stroperige democratie en de noodzakelijke, kordate maatregelen voor duurzaamheid. China komt ook nog als voorbeeld voorbij van een slagvaardige overheid. In een paar maanden tijd volledig overgaan op elektrische brommers is zeker een zegen. Maar als je er een autocratisch regime bij cadeau krijgt dat miljoenen Islamitische Oeigoeren even efficiënt wreed onderdrukt als het elektrische brommers introduceert, plus de gruwelen die dit systeem eerder heeft veroorzaakt, dan rijst de vraag of dat het waard is.

Rovers eindigt met het adagium back to the future, de jaren zestig dus, en met Cuba als blauwdruk voor de toekomst. Als toetje komt een slothoofdstuk met een pleidooi voor vegetarisch eten voorbij. Als deze invalshoeken je aanspreken, dan is dit een af en toe wat onnavolgbaar, maar zeker origineel boek.

Het boek wordt aanbevolen door de:
E&R Kopgroep circulair ondernemen

Om te bestellen
9 top boeken voor u geselecteerd: circulair ondernemen

Erwin van de Pol, E&R Themahouder Bestuur en Leiderschap (Moderator Boekencafé)/adviseur Rijnconsult/docent Sioo/auteur M&C en Hard gras

Erwin van de Pol Rijnconsult

MENU